السيد محمد حسين الطهراني
198
امام شناسى (فارسى)
چيزى كه در او شائبهء فضيلت و مزيّتى است متشبّث گردد . از همهء اينها گذشته مىبينيم در حضور معاندين مانند معاويه و امثال او چون شأن نزول آيه تطهير را فقط دربارهء پنج تن حكايت مىكنند انكار ننمودهاند « 1 » . بارى تا به حال آنچه گفته شد ، راجع به شأن نزول آيه و بيان روايات وارده در اين باب بود ، اينك بايد به تفسير آيه شريفه و مفاد و مفهوم آن عطف توجّه كنيم : انّما يريد اللّه . . . انّما از حروف حصر است بلكه در نزد اهل ادب از عربيّت از ساير ادوات حصر قوىتر است ، و مفادش حصر ارادهء خدا در عصمت اهل بيت است . چون اوّلا - حصر ارادهء خدا را در ضمير كم مىنمايد ليذهب عنكم ليكن اهل - البيت كه منصوب است چه بنابر باب اختصاص بوده باشد يا از باب مدح يا از باب ندا يعنى أخصّ اهل البيت يا أمدح أهل البيت يا يا أهل البيت در هر صورت مفسّر و مبيّن ضمير عنكم است و در نتيجه حصر ارادهء خدا در عصمت اهل بيت خواهد شد . و اين حصر در واقع به دو حصر تجزيه و قسمت مىشود : اوّل - حصر ارادهء خدا در عصمت ، كه همان از بين بردن رجس و طاهر كردن بوده باشد و مفادش اين مىشود كه خدا غير از ارادهء عصمت ارادهء ديگرى دربارهء اهل بيت ندارد . دوّم - حصر ارادهء خدا در عصمت خصوص اهل بيت و مفادش اين مىشود كه خدا ارادهء عصمت در غير اهل بيت ندارد ، مثل آنكه كسى بگويد : من به خانهء شما نيامدم مگر براى زيارت شما كه اوّلا مىفهماند براى زيارت آمده و مقصودى ديگر نداشته است و ثانيا مىفهماند كه فقط براى زيارت شما آمده نه زيارت شما و افراد ديگر . و البتّه استفادهء دو حصر مستقلّا از يكى از ادات حصر مشكل است ليكن بدين
--> ( 1 ) راجع به آيه تطهير يك مطلب بايد بحث و تدقيق گردد و روشن شود كه لغت اهل البيت به چه عنايتى ذكر شده است ، آيا عنايت اين است كه آنها ساكنان هميشگى بيت رسول اللّه هستند و با آن حضرت در يك خانه زندگى مىكنند ؟ كه البتّه موجب اشكال است ، يا مقصود نسل آن حضرت است ؟ يا اساسا از اوّل از لغت بيت يك مفهوم معنوى انسانى در نظر گرفته شده است . بنابر بعضى از معانى ، رسول خدا خود از اهل البيت و فردى از اهل البيت است ، و بنا بر بعضى از معانى دگر ايشان خودشان از اهل البيت خارجند و معمولا معصومين ديگر را اهل بيت رسول اللّه مىخوانند و خود ايشان اهل بيت رسول اللّه خوانده نمىشوند ، علاوه چگونه است كه گاهى ابن عبّاس و محمّد ابن الحنفيّه تا رسد به زيد بن على بن الحسين خود را از اهل البيت مىخوانند ؟ و چون از نقطه نظر روايات وارده ، اهل البيت اختصاص به پنج تن و نه امام از ذرّيّهء حضرت سيّد الشّهداء دارد استفادهء اين معنى از اهل البيت به عنايت خاصّهء لغويّه و استعماليّه شايان دقّت است .